In Monumental bestuurt elke speler een beschaving die zich ontwikkelt via zijn stad: een raster van 3x3 kaarten (uit het initiële beschavingsdeck van de speler) waarvan elke kaart geactiveerd kan worden om diverse hulpbronnen te verzamelen zoals Wetenschap, Leger, Productie, Cultuur en Goud, waarmee tal van acties kunnen worden uitgevoerd. Maar let op: het is onmogelijk om al je kaarten tegelijk te activeren. Je moet dus bij elke beurt moeilijke keuzes maken om de meest nuttige kaarten te selecteren.
De hulpbronnen die worden verzameld via de geactiveerde stadkaarten stellen spelers in staat kaarten uit een gemeenschappelijke voorraad te verwerven, waardoor ze toegang krijgen tot gebouwen, technologieën, wonderen, enz., die verbeterd zijn en zo hun beschavingsdeck kunnen optimaliseren met steeds effectievere kaartcombinaties. Naarmate de gemeenschappelijke voorraad vordert (door het verwerven van kaarten of het ontbreken van kaarten – waarbij elke beurt een kaart wordt afgelegd), doorloopt het spel verschillende tijdperken. Middeleeuwse kaarten zijn krachtiger dan klassieke kaarten, en industriële kaarten zijn dat nog meer, maar ze worden natuurlijk ook steeds duurder om te verkrijgen.
Een modulair bord, geplaatst in het midden van de tafel, herbergt het leger van elke beschaving. Dit bord bestaat uit provincies die veroverd kunnen worden. De inwoners van niet-bezette provincies zijn barbaren die hulpbronnen leveren aan de speler die hen verslaat. Het bezit van een veroverde provincie levert ook overwinningspunten op.
De speler wiens beschaving aan het einde van het spel het meest indrukwekkend is, zal de legende ingaan (en het spel winnen!).
